Beemster
Uit Plaatsinformatie
Beemster is een gemeente en droogmakerij (polder) in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente telt 8.596 inwoners (31 mei 2009, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 72,08 km²(waarvan 2,80 km² water). De gemeente Beemster maakt deel uit van de plusregio Stadsregio Amsterdam.
Inhoud |
Plaatsen binnen de gemeente
Dorpen:
- Middenbeemster
- Noordbeemster
- Westbeemster
- Zuidoostbeemster
Buurtschappen:
- Halfweg (Beemster)
- Klaterbuurt
Geschiedenis
Rond het jaar 800 was het gebied, dat nu de gemeente Beemster vormt, bedekt met veen (grondsoort). Beemster is afgeleid van Bamestra (Groenedijk, 2000), de naam van een riviertje in het gebied. Ontginning van het veen door de mens in combinatie met stormvloeden leidde ertoe dat dit riviertje ergens in de periode 1150-1250 uitgroeide tot een binnenzee, een meer dat in open verbinding stond met de Zuiderzee (water). Het gebied behoorde toen toe aan twee verschillende gewesten/gouwen; Westflinge en Waterland (regio).
In 1607 werd door de Staten van Holland en West-Friesland aan enkele burgemeesters (van onder andere Amsterdam) en een aantal aanzienlijke kooplieden, waaronder Jacob Poppen en Dirck van Os, toestemming verleend om de Beemster droog te maken, hetgeen geschiedde onder leiding van Jan Adriaanszoon Leeghwater. Hij gebruikte hiervoor 47 poldermolens, een aantal dat hij tevoren berekend had, als een soort bouwpakket geprepareerd had en daarom zeer snel tijdens het leegpompen van de droogmakerij konden worden opgericht.
In 1610, toen dit bijna gereed was, liep het meer weer vol als gevolg van een breuk in de Zuiderzeedijken. Men besloot toen om de ringdijk zo hoog te maken dat hij een meter boven het omringende land uitstak. Op 19 mei 1612 was de polder droog en was de huidige droogmakerij De Beemster een feit. Het land werd ingedeeld in rechthoekige kavels volgens een geometrisch patroon. De kavels werden verdeeld onder de investeerders. De kwaliteit van de landbouwgrond was dusdanig hoog dat het project destijds als een economisch succes gold, -de 'durf'investeerders van toen hadden hun geld er in 1 jaar uit- dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de daarna -daardoor- met enthousiasme aangevangen droogmakerijen zoals de Schermer (droogmakerij) of de Heerhugowaard.
Driehonderd jaar lang werd de polder drooggehouden met 50 poldermolens, begin twintigste eeuw werden zij vervangen door gemalen en de molens zijn alle verdwenen.
De zuidelijke ringvaart is sinds 1825 onderdeel van het Noordhollandsch Kanaal.
Sinds 1960 is een ingrijpende verfijning van het ontwateringssysteem doorgevoerd. Het waterbeheer is thans zo nauwkeurig mogelijk afgestemd op de bestaande verschillen in hoogteligging, aard en gebruik van de landerijen; er kan ook rekening gehouden worden met veranderingen in het bodemgebruik.
Sinds 1999 staat de gehele droogmakerij Beemster op de UNESCO Werelderfgoedlijst.
In de Beemster liggen 5 forten als onderdeel van de Stelling van Amsterdam, ook Werelderfgoed, waaronder het Fort bij Spijkerboor. Hier zijn dus twee Werelderfgoederen op één locatie gecombineerd.
New York
Het verkavelingspatroon van de Beemster (haaks op elkaar staande vaarten en wegen, met gelijkvormige rechthoekige kavels landbouwgrond met daarop steeds één hoeve, woning of buiten) werd later overgenomen voor de verkaveling van Nieuw-Amsterdam, nu New York City. In Manhattan (New York) is aldus het stratenpatroon identiek aan de maatvoering van de Beemster. Broadway (Manhattan)vormt daarop een uitzondering; die straat doorsnijdt de rechthoekige geometrie diagonaal.
Recreatie
De Beemster kent diverse faciliteiten, waaronder een 9 holes golfbaan aan de Volgerweg. Aan de kruising Volgerweg/Nekkerweg wordt het daar aanwezige Fort Nekkerweg verbouwd tot healthcenter met hotelfaciliteiten.
Buurten
Naast de vier dorpen en de twee buurtschappen bestond en bestaat de Beemster ook uit diverse buurten. Deze droegen/dragen namen als Assumerbuurt, het Hoekje, de Blikken Schel, het Eiland, de Witte Kan en de Vlooijenkriek. Veel van deze buurten ontstonden als groepjes arbeiderswoningen. Deze woningen kenden veelal luiken voor de ramen en de bedsteden waren per woning boven elkaar geplaatst in één kamer. In de woningen woonden de werklui die op de boerderijen werkten. De werklui kwamen overal vandaan, zelfs uit het buitenland, zoals Duitsland. Maar ook kwam een deel gewoon uit de omgeving. Bekend feit is dat de meeste werklui door het gras naar de boerderij liepen in plaats van via de verharde en onverharde wegen, want dan sleten de klompen veel minder.
Musea
- Betje Wolff Museum te Middenbeemster
- Agrarisch museum Westerhem te Middenbeemster
- Beemster Arboretum te Zuidoostbeemster
Bekende inwoners
De schrijfsters Betje Wolff en Aagje Deken woonden in Middenbeemster. Een museum in dit dorp herinnert hieraan. De schilder Carel Fabritius (1622-1654), leerling van Rembrandt, werd in Middenbeemster geboren als zoon van de eerste schoolmeester/koster. Actrice Kim van Kooten werd geboren in Zuidoostbeemster. Ook actrice/presentatrice Lottie Hellingman heeft hier haar jeugd doorgebracht.
Externe links
Deze pagina is gebaseerd op het auteursrechtelijk beschermde Wikipedia-artikel <http://nl.wikipedia.org/wiki/Beemster>; het is vrijgegeven onder de GNU Free Documentation License.