Goes
Uit Plaatsinformatie
Goes (dialectuitspraak klinkt als Hoes) is een stad op het schiereiland Zuid-Beveland, centraal gelegen in de Nederlandse provincie Zeeland. Goes telt ongeveer 27.000 inwoners (2009) en is de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente Goes. De stad ligt aan de A58 en heeft een station aan de spoorlijn Roosendaal - Vlissingen. Goes is de zusterstad]] van het Litouwse Panevėžys.
Inhoud |
Geschiedenis
Goes is in de tiende eeuw ontstaan aan de rand van een kreek genaamd de Korte Gos. Het op een kreekrug gebouwde dorp groeit snel en reeds in de 12de eeuw is er sprake van een marktplein en een aan Maria gewijde kerk. Door de snelle groei krijgt Goes in 1405 stadsrechten van Willem VI van Holland en in 1417 officieel toestemming om zich te versterken met stadsmuren en een stadsgracht. De welvaart van de stad is gebaseerd op lakennijverheid en de winning van zout, dat uit veen gewonnen wordt. In de zestiende eeuw gaat het Goes minder voor de wind. De verbinding met zee verzandt en in 1544 vernietigt een grote brand een deel van de stad.
Begin 1572 nemen de Spanjaarden de stad in, de op dat moment heersende gouverneur van Walcheren (in naam van Willem de Zwijger), Jerome Tseraerts onderneemt met Engelse huurlingen een poging de stad te heroveren. Dit werd geen succes door voedsel- en munitietekorten en de belegering werd ontbonden. In 1577 verlaten de Spaanse troepen die op dat moment de stad bestuurden Goes, en de stad werd door Prins Maurits van Nassau ingenomen. Deze laat een verdedigingsgordel om Goes aanleggen die tegenwoordig nog gedeeltelijk aanwezig is. In de eeuwen hierna speelt Goes geen belangrijke rol behalve die van agrarisch centrum van Zuid-Beveland. In 1868 krijgt Goes een treinverbinding. Dit leidt echter niet zoals bij veel steden tot industrialisatie. De economie blijft zich richten op dienstverlening en distributie. Eveneens blijft de agrarische sector een belangrijke rol spelen tot de dag van vandaag.
Van de wereldoorlogen heeft Goes niet veel last gehad. Tijdens de Eerste Wereldoorlog raken 7 bommen Goes en Kloetinge; dit was een vergissing van de bemanning van een Brits vliegtuig. In Kloetinge vallen 3 bommen, de schade valt mee. In Goes wordt een huis aan de Magdalenastraat verwoest, er valt 1 dode. Ook een aantal vrachtschepen in de haven worden geraakt en lopen grote schade op. Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft Goes niet veel gemerkt van het oorlogsgeweld dat toch vlak naast de stad (de Sloedam en de slag om de Schelde) plaatsvond. Er wordt in Goes niets vernield, wel staat de stad tot 1944 onder bevel van de Duitsers.
De eerstvolgende groeistuipen krijgt Goes pas weer in de jaren 70 en 80 van de twintigste eeuw. De industrie neemt toe en de rol van dienstencentrum wordt versterkt. Eveneens groeit de stad sterk door de aanbouw van nieuwe wijken als het Goese Meer, Oostmolenpark, Overzuid en Ouverture. Sindsdien gaat het Goes voor de wind; het is nu na Middelburg, Terneuzen en Vlissingen, volgens CBS-gegevens, een aanzienlijk economisch centrum in Zeeland en dat valt te zien aan het moderne kantorenpark 'Stationspark'. Volgens het CBS is Goes wat bedrijfshuisvesting, commerciële dienstverlening en cultuur/recreatie betreft na Middelburg en Terneuzen de derde stad van Zeeland. Wat detailhandel betreft is het zelfs, na Middelburg, de tweede stad. Op onderwijsgebied (aantal leerlingen voortgezet-, hoger- en wetenschappelijk onderwijs) moet Goes de eer laten aan Middelburg, Terneuzen en Vlissingen. Na Terneuzen en Vlissingen is Goes de grootste Zeeuwse industriestad.
Er zijn veel nieuwe wijken in voorbereiding, zoals Goese Schans, Mannee en Aria, samen goed voor ongeveer 3000 nieuwe woningen.
Bezienswaardigheden
De stad Goes zelf is een van de zeventien Beschermde stads- en dorpsgezichten in Zeeland.
- Het stadhuis aan de markt, daterend uit de 15de eeuw, gebouwd in gotische stijl.
- Hotel 'de Korenbeurs', gehuisvest in het voormalige burgemeestershuis, gebouwd in 1753.
- De Grote of Maria Magdalenakerk in laatgotische stijl, daterend uit 1423; interessant zijn het koor, het orgel en een grafmonument.
- Een getijwaterkorenmolen 't Soepuus aan de Kleine Kade, die tot ongeveer 1800 in werking is geweest, met koepeltorentje uit 1624.
- Verschillende oude poortjes, o.a. in de Zusterstraat, daterend uit 1655.
- De ronde stenen korenmolen De Koornbloem met stelling uit 1801.
- De tv-toren Goes uit 1957.
- De watertoren uit 1912.
- De stadshaven van Goes.
- Oude straten als de Sint Jacobstraat, Pyntorenstraat, Korte Kerkstraat, Koningstraat, Opril Grote Markt en de Zusterstraat
- Oude pleinen zoals: Vlasmarkt, Singelstraat, Beestenmarkt en natuurlijk het grootste plein van Goes: de Grote Markt
- Museum voor de Bevelanden in een oud klooster met daarachter de prachtige Manhuistuin
- De oude wallen en vestes rond de binnenstad van Goes
- De Muziekschool in de oude villa
- Stoomtrein Goes - Borsele.
- Recreatiepark de Hollandsche hoeve.
- Theater De Mythe.
- Door de gemeente Goes loopt een wandelnetwerk, het Kiekendiefpad, langs tamelijk onbekende natuur in het gebied van de Ooster- en Westerschenge.
- Het Stadskantoor.
Rijksmonumenten
- Lijst van rijksmonumenten in Goes
Wijken en bedrijventerreinen
Woonwijken
- Goes Centrum
- Goese Meer
- Goes Oost
- Goese Polder
- Goes West
- Goes Zuid
- Nieuw West
- Noordhoek
- Oostmolenpark
- Overzuid
- Ouverture
Bedrijventerreinen
- De Goese Poort
- De Poel (I, II, III en IV)
- Klein Frankrijk
- Marconi
- Stationspark
In ontwikkeling of aanbouw
- Aria
- Goese Schans
- Mannee
- Riethoek
Verkeer en vervoer
Er is een busverbinding van Connexxion naar o.a. Terneuzen, Middelburg, en Gent. De belangrijkste lijn (lijn 23) die tussen het Tolplein en Goes loopt, vervoert dagelijks veel scholieren naar Goes.
Ook heeft Goes een station. Dit station (Station Goes) ligt aan het busstation en vervoert mensen naar; in de ene richting Vlissingen en Middelburg, en in de andere naar Bergen op Zoom en Roosendaal.
Geboren
- Siem Buijs (1944), huisarts en politicus
- Rinus Ferdinandusse (1931), schrijver
- Bas van Fraassen (1941), filosoof
- Isaäc Dignus Fransen van de Putte (1822-1902), politicus
- Joannes Antonides van der Goes (1647-1684), dichter, toneelschrijver en -vertaler
- Jules Geirnaerdt (1964), weerman
- Frans den Hollander (1893-1982), voormalig president Nederlandse Spoorwegen
- Herre Kingma (1948), bestuurder gezondheidszorg en cardioloog
- Piet Leupen (1939), geschiedkundige
- Johannes van Melle (1887-1953), schrijver
- Piet Meeuse (1947), schrijver en vertaler
- Frans de Munck, voetbalkeeper
- Pieter Adrianus Ossewaarde (1775-1853), politicus
- Hugo Polderman (1951), politicus
- Sanne de Regt (1982), Miss Nederland 2003/2004
- Gerard Rothuizen (1926-1988), theoloog en predikant
- Theo Rietkerk (1962), politicus
- Katinka Simonse (1979), kunstenaar
- Bernardus Smytegelt (1695-1735), predikant
- Patrick Tolhoek (1965), wielrenner
- Myrna Veenstra (1975), hockeyinternational
- Maarten Veldhuis (1956), (Larry Cook), zanger en liedjesschrijver
- Hilda Verwey-Jonker (1908-2004), politica en sociologe
- Jacob Adriaan de Wilde (1879-1956), politicus
- Guus Vleugel (1932), tekstschrijver
Bekende (ex-)inwoners van Goes
- Roel Felius (1988), zanger
- Freek de Jonge (1944), cabaretier
- Frans Naerebout (1748-1818), loods en mensenredder
- Albert van Renterghem, arts die hypnose in Nederland introduceerde
- Jeroen Nieuwenhuize, disk-jockey (oa. Radio Goes, 538 en TMF)
Deze pagina is gebaseerd op het auteursrechtelijk beschermde Wikipedia-artikel <http://nl.wikipedia.org/wiki/Goes>; het is vrijgegeven onder de GNU Free Documentation License.