Heemskerk
Uit Plaatsinformatie
Heemskerk is een plaats en gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente telt 38.698 inwoners (31 mei 2009, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 31,7km² (waarvan 4,3&km² water). Binnen de gemeentegrenzen liggen geen andere kernen. Alleen de buurtschap Noorddorp zou hieronder gerekend kunnen worden.
Inhoud |
Geschiedenis
Waar de naam Heemskerk vandaan komt is niet met zekerheid te zeggen. Heemskerk was al in de Middeleeuwen bekend. In een officiële oorkonde uit het jaar 1063 werd zij vermeld als "Hemezen Kyrica", gelatiniseerd Fries voor "Kerk van Hemezen", een Friese non die aldaar een klooster zou hebben. Heemskerk kent veel historische monumenten, waaronder het Huldtoneel, een kunstmatige heuvel aan de huidige Rijksstraatweg, waar ooit de Graven van Holland werden ingehuldigd. Naar overleveringen zou het Huldtoneel al voor de Romeinse tijd zijn ingericht als Germaanse heilige plaats. In de 19de eeuw maakte Jonkheer Gevers uiteindelijk van het Huldtoneel een monument - zoals we het nu kennen - en gebood passanten het monument te eerbiedigen. Heemskerk is ook menigmaal een strijdtoneel geweest. Twee kastelen - het kasteel Oud Haerlem en het Slot Heemskerk - werden in de 12de eeuw en 13de eeuw gebouwd om het Graafschap Holland te beschermen tegen de West-Friezen. In de 15de eeuw kwamen de bewoners tegenover elkaar te staan tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Beide kastelen werden verwoest. Oud Haerlem werd niet meer herbouwd, het Slot Heemskerk wel. In 1492 werd op het kerkhof van de huidige Hervormde Kerk de Opstand van het Kaas- en Broodvolk bloedig neergeslagen door de Oostenrijkse overheersers. In 1610 kreeg het Slot Heemskerk de naam Kasteel Marquette en werd nadien eerst door vele adellijken en later vooral door patriciërs bewoond. Laatst bekende adellijke bewoners waren van het huis Gevers. Thans is Kasteel Marquette in bezit van de Spaanse hotelgroep NH Hoteles en worden er nog altijd veel bruiloften gevierd, conferenties belegd, bedrijfscursussen gegeven en leent het bijbehorende landgoed zich prima voor trouwreportages.
Aan de oostzijde van Heemskerk bevindt zich het Slot Assumburg (1546). De Dorpskerk van de Protestantse Gemeente Heemskerk, aan het Kerkplein 1 dateert uit 1628, maar heeft een middeleeuwse toren. Op het plein rond de kerk staat een monument ter ere van de schilder Maarten van Heemskerck. Het voormalige gemeentehuis werd in 1911 gebouwd naar een ontwerp van Jan Stuyt en werd in 1949 met een verdieping verhoogd. Thans is hier notaris Janssen gevestigd. De Rooms-Katholieke Laurentiuskerk (in de volksmond bekend als de "Lau", ontworpen door architect J.H. Tonnaer, is in 1891 voltooid en is een zeldzaam voorbeeld van een katholieke kerk in neorenaissance-stijl. Van andere historische monumenten, zoals Kasteel Oud Haerlem, is niets meer over.
Agrarisch dorp
Na de tijd van ridders en edelen is Heemskerk als een klein rustig dorp aan de voet van de duinen achtergebleven. De bewoners, die hoofdzakelijk een bestaan vonden in de land- en tuinbouw en in de veehouderij, maakten goede maar ook veel zeer slechte tijden door.
Uit de tijd dat de producten - vaak aardbeien bestemd voor Beverwijk, waar de vruchten werden verhandeld - met ezels naar de markt werden gebracht, kregen de Heemskerkers de ezel mee als bijnaam en symbool.
Stedelijke ontwikkeling
Heemskerk behield dit agrarisch karakter totdat de gemeente omstreeks 1960 een rol ging spelen bij de industriële ontwikkeling van de IJmond: Hoogovens (tegenwoordig Corus, Cemij, DSM, Stork Werkspoor). Er is nog veel van terug te vinden in het unieke tuinbouwgebied aan de duinkant van de Rijksstraatweg, de gronden ten zuidwesten van deze straatweg, die voor een belangrijk deel agrarisch gebied zijn gebleven. In de weidegebieden richting Uitgeest en Zaanstad zijn sinds 1965 tot 2005 nieuwe woonwijken gerealiseerd, waaronder Breedweer, de Maer, Beijerlust, Waterakkers-Lunetten en Broekpolder.
Verder zijn er een drietal industrieterreinen, De Houtwegen, het bedrijventerrein De Trompet langs de A9 en De Waterwegen, gelegen langs de Rijksstraatweg (een doorgaande weg tussen Beverwijk en Castricum).
Heemskerk in ontwikkeling
De gemeente Heemskerk is in 2005 gestart om op diverse plaatsen flats uit de jaren '50 en '60 te slopen en te vervangen door moderne appartementen en laagbouw. Daarnaast zal in de komende jaren het duurzame bedrijventerrein De Trompet verder worden ingevuld. Naast warmtepompen en zonne-energie wordt op dit bedrijventerrein ook duurzame energie opgewekt met een 2 MW windturbine die in 2005 geplaatst is. Deze windmolen is vanuit de wijde omtrek te zien door de opvallende blauwe kleur (van het Heemskerkse gemeentewapen).
Vrijetijdsbesteding
Ten westen van Heemskerk ligt het Noord-Hollands Duinreservaat, beheerd door het waterleidingbedrijf PWN. Op de fiets of lopend is het mogelijk naar het Heemskerkerstrand te gaan. Gemotoriseerd verkeer is niet toegestaan, behalve voor bestemmingsverkeer met speciale vergunning. Het Heemskerkerstrand kenmerkt zich als een familiestrand, waar het zomers gezellig druk is. De afstand bedraagt circa 5 kilometer van dorpskern tot strandtoegang.
De Heemskerkse Kermis vindt jaarlijks plaats vanaf de eerste woensdag van september en duurt tot en met de vrijdag erna. Woensdagochtend om 11.00 uur wordt de kermis ingeluid met het traditionele 'Eerste Deuntje' in de twee feesttenten in het dorpscentrum. Donderdag vindt de 'Harddraverij' plaats, een paardendrafwedstrijd met sulky's waar men kan wedden op de uitslagen. Het gebied rond deze harddraverij is vaak een ontmoetingsplaats van Heemskerkers die elkaar lang niet hebben gezien. De Heemskerkse Kermis is een van de Noord-Hollandse Kermissen, zoals men die 's zomers veel in West-Friesland en andere gebieden van Noord-Holland kan meemaken. Dat de Heemskerkse Kermis een tamelijk grote kermis is kan men zien aan de brouwerij-omzetten van vooral het merk Amstel van de Heineken-brouwerijen: in de jaren negentig was de bieromzet van de Heemskerkse Kermis een van de hoogste van alle Noord-Hollandse kermissen.
Een evenement dat is uitgegroeid van een lokale Heemskerkse activiteit tot een grootse happening in Noord-Holland is het kampioenschap Polsstokverspringen over de Neksloot. Buurtcentrum de Schuilhoek organiseert dit evenement op 2e Pinksterdag. Jaarlijks genieten ruim 15.000 bezoekers dit leuke “Friese” evenement op de grens van West-Friesland met veel kinderactiviteiten, braderie, live muziek en oud Hollandse spelen.
Heemskerk beschikt sinds 2008 over een voetbalveld, dat mede mogelijk gemaakt is door de Johan Cruyff Foundation en is gevestigd aan de Laan van Assumburg.
Verkeer en vervoer
Heemskerk ligt aan de A9 tussen Haarlemmermeer en Alkmaar.
Station Heemskerk bevindt zich aan de (voorheen) uiterste oostrand van Heemskerk vlakbij de buurgemeente Beverwijk. In Heemskerk stopt tweemaal per uur de stoptrein van Uitgeest richting Haarlem en Amsterdam Centraal v.v.
Het station werd door de meeste Heemskerkers niet veel gebruikt. De busverbinding die er voorheen was met station Beverwijk is in de nieuwe dienstregeling van NS en Connexxion vervallen. Het treinstation van Uitgeest is voor de meeste Heemskerkers (nog steeds) een goed alternatief, mede vanwege het feit dat buslijn 73 van Connexxion vier maal per uur door heel Heemskerk rijdt en als eindpunt dit treinstation heeft. Door de bouw van de nieuwe wijk Broekpolder in Heemskerk en Beverwijk is daar verandering in gekomen en overlegt de gemeente met NS en ProRail over een grote renovatie van station Heemskerk (en station Beverwijk).
Zetelverdeling gemeenteraad
- PvdA 8 zetels
- CDA 6 zetels
- VVD 5 zetels
- GroenLinks 2 zetels
- Heemskerk Anders 2 zetels
- D66 1 zetel
- Fractie Vervest 1 zetel
Geboren in Heemskerk
- Maarten van Heemskerck (1498-1574), kunstschilder
- Marcel Huisman (1981), voetballer
- Erik Zevenhuizen (1962), historicus
- Ernesto Hoost (11 juli 1965), K1-vechtsporter
- Arthur Numan (14 december 1969), voetballer o.a. FC Twente, PSV, Glasgow Rangers
- Hugo van den Broek (18 september 1976), lange-afstandsloper
- Karina de Wit (20 december 1976) badmintonspeelster
- Raymond Bronckhorst (6 augustus 1978), voetballer FC Groningen, Cambuur
- Hans Stuifbergen (3 januari 1982), voetballer Beijing Guoan, Pezoporikos Larnaca, Waitakere United, Bloemfontein Celtic
- Rafael van der Vaart (11 februari 1983), voetballer o.a. Ajax, HSV, Real Madrid
- Nick Kuipers (12 december 1988), voetballer o.a. FC Utrecht
Deze pagina is gebaseerd op het auteursrechtelijk beschermde Wikipedia-artikel <http://nl.wikipedia.org/wiki/Heemskerk>; het is vrijgegeven onder de GNU Free Documentation License.