Huizen

Uit Plaatsinformatie

Huizen is een plaats en gemeente (bestuur)gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in het Gooi (regio)Gooi. De totale gemeente telt inwoners bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 23,33 vierkante kilometerb km² (waarvan ruim 7,5 km² water). De plaats heeft een relatief jonge bevolking.

Inhoud 1 Plaatsen binnen de gemeente 2 Geschiedenis 2.1 Industrie 2.2 Religie 2.3 Klederdracht en Dialect 2.4 Stoomtram 2.5 Bebouwing 3 Media 3.1 Radio en televisie 3.2 Dag- en weekbladen 3.3 Busvervoer 3.4 OV te water-verbinding 4 Sport en recreatie 5 Geboren in Huizen

Plaatsen binnen de gemeente

Kernen

• Huizen
• Huizerhoogt
• Bikbergen

Wijken

• Bijvanck
• Bovenweg
• Crailo
• Huizermaat
• Oostermeent
• Oude dorp
• Stad en Lande (wijk in Huizen)stad en Lande
• Vierde Kwadrant (Huizen)Vierde Kwadrant
• Zenderwijk

Geschiedenis

Het dorp Huizen is bekend als voormalig vissersdorp, hoewel pas aan het eind van de 17e eeuw de visserij één van de hoofdmiddelen van het bestaan werd. Daarvoor waren vooral landbouw en huisnijverheid een belangrijke levensbron. Hoewel het gemeentewapen van Huizen, een melkmeisje, wijst naar veeteelt, was er geen sprake van grootschalige veeteelt. De arme zandgronden van het het Gooi hadden veel bemesting nodig en vooral de uitwerpselen van het vee, koeien en schapen, werden als mest gebruikt. Er was gemeenschappelijk gebruik van heiden en weiden, de zogenaamde meent-gronden. Huizen kreeg in de 14e eeuw haar naam, omdat -naar verluidt- zij het eerste dorp was in het Gooi dat stenen huizen had. Het overwegend protestantse Huizen is de snelstgroeiende gemeente van het Gooi, met ook de snelstgroeiende bedrijvigheid.

Industrie

De visserij beleefde zijn bloei in de 19e eeuw, vooral ook nadat in 1854 eindelijk een haven in gebruik kon worden genomen. Ongeveer 190 botters hadden Huizen als thuishaven. De Huizers visten op de Zuiderzee (water)Zuiderzee en de Noordzee. De visserij maakte ook een bloeiende visindustrie mogelijk; in het dorp Huizen stonden achttien grote visrokerijen die vooral haring tot bokking verwerkten. Deze bokking werd vooral geëxporteerd naar Duitsland. Door de omvang van de visverwerking, het grote aantal visventers en de aanverwante industrie zoals scheepswerven en mandenmakers, was Huizen in de negentiende eeuw een van de belangrijkste visserijplaatsen rond de Zuiderzee. Aan het begin van de 20e eeuw was de visserij al behoorlijk minder; de aanleg van de Afsluitdijk gaf de genadeklap. Hierna had Huizen het moeilijk en zag toekomst vooral in de kaas (zuivel)kaashandel. Er is nog steeds een groot aantal kaasverwerkende bedrijven te vinden, hoofdzakelijk in de exportsector.

Vanwege de goede ligging van huizen aan de voormalige Zuiderzee werd er in de 19e eeuw een grote kalkoven kalkfabriek gebouwd. Er werden schelpen volgens een bepaald procedé tot (ongebluste) kalk verbrand in grote ovens. Ook bleek er grote voorraden van kwalitatief goed zand in de bodem te zitten ten zuiden van het dorp nabij Huizerhoogt. Huizen ligt aan het eind van de Utrechtse Heuvelrug (stuwwal en door grote voorraden van dit zand was er reden voor het ontstaan industrie voor de fabricage van kalkzandsteen. De firma Rijsbergen (nu: Xella) bouwde daar een kalkzandsteenfabriek. Vanaf 1925 had men toestemming om grootscheeps zand af te graven voor de kalkzandsteenproductie. De kalk verkreeg men van de eerder genoemde kalkovens. Het vlakke gebied aan de noordkant ervan (stadspark/woonwijk) is door afgraving ontstaan. Vanaf 1972 is geen vergunning tot afgraving meer gegeven. Het laatste zand is gebruikt voor de inrichting van het stadspark. De kalkfabriek verdween in het begin jaren van de jaren tachtig uit het havenbeeld. De karakteristieke ovenschoorstenen zijn allen in 1989 afgebroken; enkele ervan zijn nog terug te vinden in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen. Op het oude landhoofd van de oude Huizer haven is er in 1997 een restaurant ('De kalkovens') gebouwd met de originele stenen van vier kalkovens die voorheen enkele honderden meters verder hun dienst hebben gedaan. Zo is een uniek stukje havenbeeld bewaard. Ook is het achterliggende fabrieksterrein naast de oude haven grotendeels verdwenen en heeft plaatst gemaakt voor woningbouw.

In de 1940-1949jaren 50 vestigde Koninklijke Philips Electronics N.V.Philips zich in Huizen met een grote fabriek in telecommunicatieapparatuur, maar deze werd in de 1980-1989 jaren '80 overgenomen door AT&T en Holland Signaal. Het militaire deel ging naar Hollandse Signaal Apparaten Holland Signaal en het civiele deel ging naar AT&T. Thales Groep Holland Signaal heet inmiddels Thales Groep. Holland Signaal werkte in het verleden samen met de Nederlandse Seintoestellen Fabriek NSF aan communicatie- en radar apparatuur voor de Nederlandse marine. De NSF in Hilversum kon niet meer uitbreiden en vestigde zich daarom in Huizen. De keuze viel toen op Huizen vanwege het gunstige vestigingsklimaat en de aanwezigheid van soortgelijke bedrijven.

Tijdens de 1920-1929jaren '20 bouwde de NSF hier met Philips twee grote zendmast zendantennes (waarvan nu nog een 1:5 replica staat als monument op de Randweg). De 'zenderwijk' herinnert qua straatnamen en ligging nog sterk aan deze periode. Op de plek van de huidige 'Phohi-flat' stonden de voor hun tijd zeer krachtige Philips Omroep Holland Indië (Phohi) ultrakortegolf-zenders. Die werden gebruikt om contact te houden met Nederlands-Indië, 12.000 km(!) verderop. De eerste zenders werden opgeruimd in 1936 en later werd de rest tijdens de eerste meidagen van 1940 door de Genie (legereenheid)genie opgeblazen. In 1947 ging de PHOHI over in Radio Nederland Wereldomroep en de laatste zender werd ontmanteld in 1957. Inmiddels zijn alle belangrijke telecomfabrikanten verdwenen door fusies, overnames en reorganisaties.

Religie

De inwoners van Huizen waren en zijn nog steeds van overwegend protestantse gezindte. In Huizen is de PKN (Protestantse Kerk in Nederland) van grote omvang. Daarnaast zijn er zo'n tien andere protestante kerkgenootschappen. Maar deze tien zijn van latere datum. In tegenstelling tot andere gemeentes heeft er in Huizen nooit een afscheiding plaatsgevonden. De enkele katholieken die er waren moesten in een naburige gemeente ter kerke.

Klederdracht en Dialect

Huizen had een zeer kenmerkende klederdracht met een grote witte kap, isábee genaamd. Vanaf ca. 1930 is het dragen van de Huizer klederdracht sterk verminderd, om te beginnen bij de jeugd. Tot in de jaren '90 van de 20e eeuw werd er echter nog door de alleroudste vrouwen klederdracht gedragen. In 2003 waren er nog 5 klederdracht dragende vrouwen in het zorgcentrum aanwezig, waarvan de jongste 88 jaar was en de oudste 101. Deze vrouwen droegen allen wel de 'rouwversie' van de klederdracht. De mannelijke klederdracht was al rond 1930 uitgestorven. De laatste Huizer man die in klederdracht liep was Driekus Westland. Anno 2007 draagt nog één vrouw Huizer klederdracht. Zij mag met recht de 'laatste der Mohikanen' worden genoemd.

Huizen kent ook een Hollands (dialect)dialect, alhoewel dit niet veel meer wordt gesproken. Het wordt nog wel gebruikt door ouderen en soms bij toneelstukken van de Huizense toneelvereniging Ontwaakt.

Stoomtram

Sjabloon:Hoofdartikel Gooische Stoomtram Tussen 1882 en 1958 was er in Huizen ook een tramhalte voor de Gooische Stoomtram (in de volksmond bekend als: De Gooische Moordenaar). Dit was een tram dienst die van het Weesperpoortstation in Amsterdam naar Hilversum liep. In de laatste jaren (tussen 1947 en 1959) werd er alleen maar goederenvervoer met deze dienst bedreven. Op de Naarderstraat is nog een huisje te vinden dat gebruikt werd als 'grenspost' op de gemeentegrens.

Bebouwing

Door de jaren heen heeft Huizen enorme veranderingen ondergaan. Waar het in begin alleen bekend stond als een vissers- en boerendorp, werd sinds het einde van de 19e eeuw Huizen langzaam gevormd tot was het nu is.

In het begin waren het vooral villawijken die in de bosrijke omgeving van Huizen werden gebouwd voor de forenzen uit Amsterdam. Na de oorlog begint de uitbreiding grote vormen aan te nemen, zo werd Huizen in 1967 aangewezen als Gooise groeikern en werd de Oostermeent bebouwd. In 1995 werd het laatste bouwproject gestart: het 'Vierde Kwadrant'. Opvallend zijn wel de 'Piramide' woningen en de 'Sfinxwoningen' langs het Gooimeer.

Media

Radio en televisie

De gemeente Huizen heeft zelf een lokale omroep, 6FM. Voorheen heette deze lokale omroep Radio Phohi. De naam "Phohi" is een verwijzing naar de twee zendmasten van Koninklijke Philips Electronics N.V.Philips die radiocontact onderhielden met Nederlands-Indië Indië. Phohi is een afkorting van "PHilips Omroep Holland Indië". Hiernaast is RTV Noord-Holland ook nog te ontvangen in Huizen.

Dag- en weekbladen

Het regionale dagblad in Huizen is De Gooi- en Eemlander. Huizen kent ook zijn eigen weekblad, te weten: Huizer Courant. Dan zijn er nog drie gratis wekelijkse huis-aan-huisbladen: Het Nieuwsblad voor Huizen, de Woonbode en Het Gooise Leven.

Busvervoer

In Huizen rijden diverse buslijnen, die Huizen verbinden met de diverse treinstations in de omgeving. Zo loopt er een verbinding van Hilversum (via Huizen) naar Bussum en is Huizen op via aparte lijnen met deze plaatsen verbonden. Al deze lijnen worden door busbedrijf Connexxion verzorgd.

Overzicht buslijnen: 100: Bussum NS - Huizen - Blaricum Bijvanck - Hilversum NS 101: Blaricum Bijvanck - Huizen - Naarden - Muiden - Amsterdam Amstel NS 102: Blaricum Bijvanck - Huizen - Naarden - Muiden - Amsterdam Bijlmer Arena NS 103: Huizen - Blaricum Bijvanck - Hilversum NS (spitslijn, alleen deze richting) 107: Huizen - Naarden - Bussum NS - Hilversum NS 108: Huizen - Blaricum Dorp - Laren - Hilversum NS 111: Huizen - Bussum NS 114/115: stadslijnen Huizen Busstation - wijk Stad en Lande - Huizen Busstation

OV te water-verbinding

Huizen beschikte voorheen ook nog over een OV te water-verbinding tussen Almere Haven en Huizen, genaamd Aqualiner, maar deze is eind september 2006 opgeheven.

Sport en recreatie

Binnen de gemeente zijn er diverse mogelijkheden voor sport en recreatie. Zo biedt het sportpark De Wolfskamer plaats aan de voetbalclubs SV Huizen]] en HSV De Zuidvogels. SV Huizen komt regelmatig uit op het hoogste niveau van de zaterdagamateurs en De Zuidvogels een klasse lager, in de eerste klasse.Verder is de skiclub Wolfskamer sinds 1976 op het sportpark gevestigd, waar op een eigen borstelbaan het skiën kan worden beoefend. Deze is de grootste van Nederland.

De volgende sporten actief in Huizen:

• watersportvereniging AVOH
• watersportvereniging Gooierhaven
• dammen Damclub Huizen
• Zwem- en Waterpolovereniging IJsselmeer
• SV Huizen
• HSV De Zuidvogels
• Skiclub Wolfskamer de grootste van Nederland
• Huizer Hockey Club (HHC)
• AV Zuidwal (atletiekvereniging)
• Turnlust Huizen (Turnvereniging)
• Tafeltennisvereniging
• Korfbalvereniging KV Huizen
• Tennisvereniging HLTC 'de Kuil'
• baseball|Base- en softballvereniging 'De Zuidvogels'
• Badmintonvereniging Huizen '96
• Volleybalvereniging Huizen
• Basketbalvereniging Quickrunners
• Scouting Montgomery
• Scouting Flevo
• Scouting Vasanta
• Winterguard The Pride
• Modelbouwclub Huizen MCH

Op het gebied van overige recreatie zijn er diverse mogelijkheden in de bossen en Heide (vegetatie)heide rondom Huizen. In de bossen is één van de oudste openluchtzwembaden van 't Gooi gevestigd, te weten: 'Zwembad de Sijsjesberg'. Het zwembad is opgericht in 1953 en beschikt over een officieel 50 meterbad.

Aangezien Huizen aan het Gooimeer ligt heeft Huizen meerdere jachthavens waar kan worden aangemeerd. Rond het Gooimeer biedt Huizen de meeste ligplaatsen aan. Ook heeft de gemeente Huizen een eigen strand aan het Gooimeer van waaruit o.a. gesurfd kan worden. Dit strand was al aanwezig voordat de hele wijk eromheen ("Oostermeent") was gebouwd; en was erg populair onder surfers vanwege de vergaande ondiepte van het water. Daarom heet dit strand in de volksmond het 'surfstrand'. Het strand en het Gooimeer worden beveiligd door de Huizer Reddingsbrigade en de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij KNRM station Huizen.

Geboren in Huizen

• Jan Rebel (24 augustus 1885 - 8 september 1961) Bekende architect van villa's en landhuizen
• Willem Oltmans (10 juni 1925 - 30 september 2004), Nederlands journalist en schrijver
• Aart Zeeman (17 november 1956), Nederlandse journalist en presentator
• Henry Meijdam (24 juli 1961), Nederlandse politicus
• Pieter van Ede (30 november 1965), Nederlands hockeyer
• Plien van Bennekom (20 maart 1971), Nederlands cabaretière
• Janne Schra (21 december 1981), Nederlands jazz-zangeres

Deze pagina is gebaseerd op het auteursrechtelijk beschermde Wikipedia-artikel <http://nl.wikipedia.org/wiki/Huizen>; het is vrijgegeven onder de GNU Free Documentation License.